Tekst pripremio: Miloš Branković

Počeci i zamajac (1960-e)

Počeci organizovanog planinarenja u Požarevcu vezuju se za 1951. godinu kada je, zalaganjem profesora Ivkovića, osnovano Planinarsko društvo Ždrelo. Tokom desetogodišnjeg postojanja, društvo se bavilo organizovanjem izleta u okolinu Požarevca.

26. maja 1960. godine održana je 8. godišnja skupština PD Ždrelo, na kojoj je doneta odluka o promeni naziva društva u Planinarsko smučarsko društvo Vukan. Za prvog predsednika izabran je Vincenc Karel Kurzweil (Kruzvel Vinko), aktivno vojno lice.

Prvi predsednik, Vincenc Karel Kurzweil, ispod Triglava.

Ovo nije bila samo promena imena, već i nove koncepcije rada. Pored izleta, članovi su pohađali letnje i zimske alpinističke kurseve, kurseve za vodiče i za službe spasavanja. Iste godine doneta je odluka o stvaranju Homoljske transverzale, koja je završena do 4. jula 1964. godine.

Originalna brošura Homoljske Transverzale iz 1967. god

Nakon manje od godinu dana, zbog prekomande, prvi predsednik podnosi ostavku, a za novog je izabran Milorad Vulović.

Milorad Vulović

U 1962. godini organizovani su brojni usponi (Gornjačka klisura, Vukan, Beljanica, Triglav…), a trojica alpinista Marjanović Dušan, Trailović Zoran i Jovanović Slobodan ispenjali su najviši vrh Austrije, Gros Glokner (3769 m). Ekipa Vukana osvaja nagrade na takmičenjima u orijentaciji i vežbama spasavanja, što je dovelo do formiranja stanice Službe spašavanja u Požarevcu.

Gašparević na stenama Vukana

Društvo raste, a 1964. godine obezbeđuju se i početna sredstva za izgradnju planinarskog doma u Gornjaku, ideja koja nažalost nikada nije u potpunosti realizovana.

Novi planovi i uspesi (1970-e)

Homoljska transverzala postaje veoma popularna, a do kraja 1960-ih i početkom 1970-ih, preko 300 planinara iz cele Jugoslavije dobilo je njenu značku. Članovi Vukana prelaze i druge transverzale, poput Fruškogorske i zahtevne Slovenačke transverzale (617 km).

Značka i overen dnevnik Homoljske transverzale

U ovom periodu, gotovo da nema značajnog vrha u Jugoslaviji koji Vukanovci nisu popeli. Od međunarodnih uspona izdvajaju se Visoke Tatre, Olimp, Moldavijanu, a Mirko Dragić 1974. ponovo penje Grossglockner. Početkom sedamdesetih, predsednik društva bio je Protić Dragoljub.

Period stagnacije (1980-e i 1990-e)

Društvo nastavlja sa uspesima i početkom osamdesetih, a 1981. dobija plaketu Planinarskog Saveza Srbije za dugogodišnji rad. Finansiranje se obezbeđivalo kroz ugovore sa SOFK-om (Savez organizacija za fizičku kulturu).

Ekipa ispred planinarskog doma na Olimpu, 1982. godine

Međutim, 1985. godine dolazi do promene stava SOFK-e, Vukan ostaje bez materijalne podrške, gubi prostorije i aktivnosti polako prestaju. Tokom ratnih devedesetih, organizovane akcije nisu postojale.

Obnova kluba sa novim entuzijazmom (1998-2000)

Krajem 1998. godine, dr Milorad Sarić, zajedno sa dr Tatjanom Popović i dr Slobodanom Petrovićem, pokreće inicijativu za obnovu. Uz podršku starih članova, društvo nastavlja tradiciju pod istim imenom. Za predsednika je izabran dr Milorad Sarić.

dr Tatjana Lončar (Popović), dr Milorad Sarić i Branimir Stefanović na prvoj godišnjici obnovljenog društva

Prva akcija izvedena je 7. novembra 1999. godine. Već 2000. godine markiraju se staze, obnavlja se Homoljska transverzala, a članovi masovno učestvuju na republičkim akcijama. Branimir Stefanović postaje novi predsednik, a društvo 2002. godine broji rekordnih 222 člana.

Novi milenijum i veliki uspesi (2000-danas)

Obnovljeno društvo zrači novim entuzijazmom. Organizuju se republičke akcije, kursevi, a saradnja sa drugim klubovima je na visokom nivou. Od 2005. do 2009. predsednik je Velibor Popović, a 2009. tu funkciju preuzima dr Momčilo Manić.

2009. godine pokrenuta je inicijativa za Homoljski Planinarski Maraton, koji ubrzo postaje jedna od najmasovnijih akcija u Srbiji.

Članovi kluba nižu individualne uspehe:

• Bojan Trailović penje Mont Blanc (2006).

• dr Momčilo Manić penje Island Peak (2008) i Aconcaguu (2009).

• Vladan Rajčić penje Ararat (2014).

• Ana Stojanović penje Kazbek i Elbrus (2016).

• Jovana Bogojević penje Elbrus, Gran Paradiso i Mont Blanc (2016-2017).

• Zoran Pavlović penje Grossglockner, Gran Paradiso, Ararat, Elbrus i vrhove Pamira.

• Maja Smiljković penje Ararat, Kilimandžaro i postaje prva Požarevljanka na visini preko 6000 m usponom na vrh Čačani (6057 m) u Peruu (2024).

• Milan Stojanović penje Monblan (2023).

Klub je organizator manifestacije “Dan pešačenja u Srbiji” za Požarevac, domaćin “Dana planinara Srbije” (2023), a članovi postižu zapažene rezultate u treking ligi i planinarskoj orijentaciji.

2020. godine, u OŠ “Kralj Aleksandar I” postavljen je bolder (veštačka stena), čime su stvoreni uslovi za razvoj sportskog penjanja u Požarevcu.

Klub je 2022. godine kupio plac u selu Ždrelo sa ciljem izgradnje planinarskog doma, oživljavajući staru ideju novom energijom.

Danas, Planinarski klub “Vukan” nastavlja da raste, negujući tradiciju dugu preko 60 godina i okupljajući nove generacije zaljubljenika u prirodu i planine.